Artificial Enemy

Współczesna debata o szeroko rozumianej sztucznej inteligencji coraz częściej balansuje pomiędzy bezkrytycznym zachwytem nad technologią a wręcz egzystencjalnym lękiem przed jej konsekwencjami, pozostawiając niewiele miejsca na pogłębioną refleksję i dialog. Mierzymy się ze światem, w którym AI nie jest już wyłącznie narzędziem, lecz staje się aktywnym „uczestnikiem” społeczeństwa, kultury, twórczości i polityki.

Zderzając temat sztucznej inteligencji z twórczością Stanisława Lema, chcemy, aby Artificial Enemy stał się naszym wkładem w dyskusję o technologii i człowieku. W tym nieoczywistym wirtualnym doświadczeniu na kształt baśni AI uzyskuje podmiotowość i osobowość, a widzowie zyskują dystans i perspektywę, które tak dobrze oferuje gatunek science fiction. W świecie Artificial Enemy odbiorcy mogą poznać, a nawet odczuć, że stają się częścią jego porządku oraz zachodzących w nim mechanizmów społecznych. Co najważniejsze, Artificial Enemy w wizualnie piękny i abstrakcyjny sposób umożliwia eksplorowanie sił napędowych tego świata, jak i samej sztucznej inteligencji, która nim rządzi. Odkrywamy rzeczywistość ujętą w satyrycznej, Lem-owskiej perspektywie, świat oddający bezkrytycznie pokłon bogom postępu i technologii, na którego czele stoi znudzony, kapryśny władca.

Twórczość Stanisława Lema od lat pozostaje jednym z najbardziej przenikliwych i aktualnych punktów odniesienia w refleksji nad relacją człowieka z technologią. Jego krótkie opowiadania zamknięte w książce pt. “Bajki robotów” wykorzystują formę baśni i satyry, by obnażać ludzkie słabości, ambicje i iluzje projektowane na nieludzkie byty. Lem nie oferuje prostych odpowiedzi, zamiast tego konstruuje światy, które działają jak krzywe zwierciadła, zmuszając odbiorcę do konfrontacji z własnymi definicjami rozumu, postępu i władzy.

To właśnie ta zdolność łączenia humoru z filozoficzną głębią sprawia, że jego wizja tak silnie rezonuje ze współczesnymi debatami wokół sztucznej inteligencji. Lem przewidywał nie tyle konkretne technologie, co mechanizmy ludzkiego myślenia: skłonność do absolutyzowania rozumu, delegowania odpowiedzialności oraz tworzenia nowych mitologii wokół narzędzi, które sami powołujemy do życia.

Paweł Szarzyński

reżyseria	Paweł Szarzyński
scenariusz	Paweł Szarzyński, Liliana Grzybowska